De Od Kennissessie 2026 was een groot succes. Op 23 juni kwamen 240 informatieprofessionals samen in het Spoorwegmuseum in Utrecht voor de vijfde editie van de kennissessie. Het thema dit jaar: kwaliteit van informatie. In een volle dag met een keynote, de uitreiking van de Od Kwaliteitsawards, praktijkgerichte workshops en volop ontmoeting werd duidelijk hoe breed én urgent dit onderwerp is.
Informatie vormt de ruggengraat van goed bestuur. Betrouwbare beleidsvorming, transparante besluitvorming en verantwoording richting burgers beginnen bij informatie die vindbaar, betrouwbaar, actueel, herleidbaar en duurzaam toegankelijk is. Tegelijkertijd blijkt het borgen van die kwaliteit in de praktijk complex. Informatie is versnipperd, processen verschillen per organisatie en technologische ontwikkelingen, waaronder AI, brengen nieuwe kansen én nieuwe vragen met zich mee.
Die breedte kwam goed naar voren tijdens de Od Kennissessie 2026. De dag liet zien dat kwaliteit van informatie niet alleen gaat over systemen, normen of wetgeving. Het gaat ook over werkprocessen, rollen, gedrag, leren, meten, toezicht, juridische zorgvuldigheid en de bereidheid om als beroepsgroep het gesprek te blijven voeren.
Een marathon loop je niet alleen
Martin Berendse, vicevoorzitter van het Adviescollege Openbaarheid en Informatiehuishouding, opende de dag met de keynote Een marathon loop je niet alleen. Zijn boodschap was helder: werken aan een goede informatiehuishouding is geen korte sprint en ook geen project dat met één systeem of toepassing is opgelost. Het vraagt om trainen, volhouden en samenwerken.
Berendse benadrukte dat technologie kan helpen, bijvoorbeeld bij zoeken, classificeren, anonimiseren en analyseren, maar dat de basis op orde moet zijn. AI is zo goed als de informatie en de organisatie erachter. Kwaliteit vraagt daarom om cyclische werkprocessen, duidelijke verantwoordelijkheden en professioneel oordeel. Openbaarheid, zo stelde hij, is daarbij een belangrijke stresstest: bij Woo-verzoeken, besluitvorming en dienstverlening wordt zichtbaar of informatie werkelijk vindbaar, betrouwbaar en bruikbaar is.
Ook wees hij op de nieuwe Archiefwet en de urgentie van archiving by design. Informatie moet vanaf het ontstaan goed worden beheerd, omdat achteraf repareren steeds minder houdbaar is. Zijn centrale oproep aan de zaal: blijf werken aan de lange afstand, maar doe dat niet alleen. De informatieprofessional heeft collega’s, bestuurders, toezichthouders, juristen, technici en vakgenoten nodig om verder te komen.
Van AI tot Archiefwet
Na de plenaire opening gingen deelnemers uiteen in drie workshoprondes. Daarin werd het thema kwaliteit van informatie vanuit uiteenlopende invalshoeken verdiept.
Oswald Dijkstra en Jurgen Krijger van de gemeente Leeuwarden lieten zien hoe TINA, een lokale open source AI-tool, vertrouwelijke gesprekken automatisch omzet in tekst, samenvattingen en actielijsten. De sessie ging niet alleen over techniek, maar vooral over privacy, betrouwbaarheid, gebruiksvriendelijkheid en digitale soevereiniteit. Ook kwam aan bod wat nodig is om zo’n toepassing goed te laten aansluiten op werkprocessen en medewerkers.
Jos Elferink en Bodien Abels van het ministerie van OCW namen deelnemers mee in de vernieuwde Archiefwet. Zij bespraken de aanleiding en belangrijkste onderdelen van de wet, waaronder de modernisering van begrippen, de aandacht voor duurzaam digitaal beheer en de aanpassingen in het openbaarheidsregime. De nadruk lag op wat organisaties nu al kunnen doen om de implementatie goed voor te bereiden.
Suzanne van Poelgeest en Jeroen Lugtigheid van RDDI doken in de praktijk van e-mailarchivering. E-mail blijft een belangrijk communicatiemiddel, maar roept lastige vragen op: wat bewaar je, wat vernietig je en hoe kan AI helpen bij selectie en archivering? In een interactieve sessie, met een spelelement waarin deelnemers het opnamen tegen AI, werd duidelijk hoe weerbarstig e-mailselectie in de praktijk kan zijn.
Leren, toepassen en verantwoordelijkheid nemen
Ook de ontwikkeling van de informatieprofessional zelf kreeg nadrukkelijk aandacht. Eric Kokke en Sebo Boerma van Het Leerhuis en Pauline Harmsen van de Belastingdienst lieten zien hoe een praktische inwerk- en leerroute nieuwe collega’s kan helpen om sneller en met vertrouwen aan de slag te gaan. Deelnemers werkten aan een eerste mini-opzet voor hun eigen organisatie, met oog voor kennis, begeleiding, oefening en borging.
Bram Klapwijk van het RAZU liet zien hoe een kwaliteitssysteem werkbaar kan worden gemaakt. Aan de hand van een handreiking op basis van KIDO Light besprak hij hoe gemeenten de stap kunnen zetten van kaders naar dagelijkse praktijk. Daarbij was ook aandacht voor de rol van het RAZU als toezichthouder en voor de keuzes die organisaties zelf moeten maken om kwaliteit haalbaar en toepasbaar te maken.
BECIS | DIOR ging terug naar de kernvraag: wat is kwaliteit van informatie eigenlijk? In een interactieve workshop verkenden deelnemers het verschil en de samenhang tussen informatiekwaliteit en datakwaliteit. Aan de hand van herkenbare situaties werd duidelijk hoe incomplete of onduidelijke informatie kan leiden tot fouten in dienstverlening, verschil in interpretatie tussen afdelingen en onduidelijkheid over rollen en verantwoordelijkheden.
Layla Hassan, jurist, informatiekundige, oprichter van FIMK en redactielid van vakblad Od, richtte zich op de uitvoering van informatieverplichtingen. Niet het ‘wat’, maar het ‘hoe’ stond centraal. Hoe vertaal je de uitgangspunten van de Woo en eisen rond informatiekwaliteit naar de dagelijkse praktijk? De workshop ging in op procesinrichting, eigenaarschap, duurzame borging en de spanning tussen compliance en transparantie.
Responsieve overheid en generatieve AI
Lynn van der Velden van het ministerie van BZK verbond informatiekwaliteit aan juridische processen en responsief overheidshandelen. Hoe zorg je dat een overheid tijdig, zorgvuldig en begrijpelijk reageert op inwoners, bedrijven en maatschappelijke partners? Deelnemers verkenden hoe onvolledige, versnipperde of niet-traceerbare informatie doorwerkt in beslistermijnen, bezwaar en beroep en het vertrouwen van burgers.
De Rijksorganisatie voor Informatiehuishouding nam deelnemers mee in sAIdkick, een programma dat werkt aan een overheidsbrede marktplaats voor generatieve AI. Het doel: toepassingen, bouwblokken en praktische kennis delen, zodat publieke organisaties niet steeds opnieuw hetzelfde wiel hoeven uit te vinden. De sessie liet zien hoe samenwerking kan helpen om versnippering rond AI-toepassingen tegen te gaan.
Marcus Meesters en Vera van Dun van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, winnaar van de Od Kwaliteitsawards 2025, lieten zien hoe informatiehuishouding daar is verankerd als organisatiebrede veranderopgave. De IGJ vertaalt volwassenheidsniveaus naar concrete acties per afdeling, met betrokkenheid van afdelingshoofden en een netwerk van ‘kenners’. Cijfers en indicatoren worden daarbij niet gebruikt om af te rekenen, maar om het gesprek te voeren en verbetering vast te houden in de PDCA-cyclus.
Meten, monitoren en verbeteren
Bart Hekkert van CIO Rijk presenteerde de ontwikkeling van rijksbrede kwaliteitsindicatoren voor informatiehuishouding. Hoe weet je wanneer de informatiehuishouding op orde is? Wat meet je dan, en wat betekent zo’n meting? De sessie gaf inzicht in het proces rond de indicatorenset, de betekenis voor organisaties en de toolkit waarmee informatieprofessionals kunnen werken aan meten en monitoren. Vanaf 2027 wil het Rijk overheidsbreed gaan meten.
Frank de Jooden van het lectoraat Digital Business & Society van Hogeschool Windesheim sloot daarop aan met een praktische meet- en verbeteraanpak. Hij liet zien hoe volwassenheid van informatiehuishouding in beeld kan worden gebracht via interviews, analyse, metrics en dashboards, en hoe die inzichten kunnen worden vertaald naar concrete verbeteracties en een haalbare roadmap. Daarbij werd ook vooruitgekeken naar de doorontwikkeling richting een digitaal kwaliteitsinstrument, mogelijk ondersteund door AI.
Een beroepsgroep in beweging
Naast de workshops was er ruimte voor ontmoeting, uitwisseling en erkenning. Tijdens de uitreiking van de Od Kwaliteitsawards kregen inspirerende initiatieven een podium. Ze lieten zien dat kwaliteit van informatie op veel manieren vorm krijgt: in publieksgerichte voorzieningen, samenwerking tussen organisaties, opleidingstrajecten voor nieuwe informatiebeheerders en bewustwordingscampagnes op de werkvloer.
De rode draad van de dag was duidelijk: kwaliteit van informatie is geen bijzaak en geen technisch project. Het is een voorwaarde voor goed bestuur, betrouwbare dienstverlening, openbaarheid en vertrouwen. Dat vraagt om normen en instrumenten, maar vooral ook om vakmanschap, eigenaarschap en samenwerking.
De Od Kennissessie 2026 liet zien dat de informatieprofessional daarin een sleutelrol speelt. Niet als stille beheerder aan de achterkant, maar als deskundige die organisaties helpt om informatie bruikbaar, betrouwbaar en toekomstbestendig te maken. De marathon is nog niet gelopen, maar in Utrecht werd zichtbaar dat niemand die afstand alleen hoeft af te leggen.
