Tekst: Asha Narain
De Od Kwaliteitsawards zetten organisaties in het zonnetje die werk maken van een betere informatiehuishouding. Niet alleen om successen te belonen, maar vooral om voorbeelden zichtbaar te maken waar anderen van kunnen leren. Voor de editie van 2026 kijkt juryvoorzitter Hillie Beentjes, directeur Digitale Samenleving bij het ministerie van BZK, daarom scherp naar twee dingen: wat initiatieven concreet opleveren en of verbeteringen echt zijn verankerd in het dagelijks werk. Maar ook: maken de inzendingen gebruik van de mogelijkheden van nieuwe technologieën, zoals AI? Kunnen we het met AI makkelijker en leuker maken? En zijn daar dan goede voorbeelden van?
De afgelopen jaren is er zichtbaar vooruitgang geboekt in de informatiehuishouding van de overheid. De aandacht groeit, het aantal initiatieven neemt toe en het onderwerp staat vaker op de agenda. Tegelijkertijd is de basis nog niet op orde. Beentjes verwijst naar de volwassenheidsmetingen binnen de rijksoverheid die laten zien dat het gemiddelde niveau nog onder de gewenste standaard ligt. ‘We willen uiteindelijk allemaal boven die drie uitkomen. Dat is nu nog niet het geval. Juist daarom zijn de awards relevant: ze maken zichtbaar wat werkt en waar organisaties nog stappen kunnen zetten.’
Meer dan techniek
Informatiehuishouding wordt nog vaak gezien als iets technisch, voor specialisten en op afstand van het primaire proces. Volgens Beentjes doet dat geen recht aan het belang ervan. Juist in de praktijk wordt zichtbaar wat er op het spel staat. Als informatie moeilijk vindbaar is, lopen Woo-verzoeken vertraging op. En als overheidsorganisaties met verschillende systemen en werkwijzen werken, raakt ook de dienstverlening versnipperd. ‘Het zou eigenlijk niet moeten uitmaken waar je aanklopt. De overheid moet veel meer als één geheel functioneren.’
Daarbij hoort volgens haar ook een andere benadering van transparantie: minder reactief en meer proactief. ‘Niet wachten op verzoeken, maar zelf informatie beschikbaar stellen. Dat kan bijdragen aan het vertrouwen van burgers, bedrijven en journalisten in de overheid.’
Waar de jury op let
Als aanmoedigingsprijs zijn de Od Kwaliteitsawards niet alleen bedoeld om successen te belonen, maar ook om zichtbaar te maken welke aanpakken werken en navolging verdienen. In de beoordeling kijkt de jury naar de inzending als geheel, maar twee elementen wegen zwaarder: resultaat en bestuurlijke aandacht. ‘We kunnen er lang over praten, maar uiteindelijk moet een initiatief iets opleveren in de praktijk,’ zegt Beentjes. Daarnaast maakt het verschil of bestuur en management het onderwerp echt serieus nemen. ‘Als de top van een organisatie er aandacht aan besteedt, dan gaat het gewoon beter lopen.’
Haar advies aan organisaties die twijfelen aan deelname is duidelijk: ‘Gewoon insturen. Niet te bescheiden zijn.’ Voor haar is de editie geslaagd als zichtbaar wordt hoeveel werk er al gebeurt. ‘En als de mensen achter die inspanningen de erkenning krijgen die ze verdienen.’ Beentjes merkt dat daar nog werk te doen is. ‘Informatiehuishouding wordt wel belangrijk gevonden, maar leeft nog niet overal. Juist daarom moet duidelijker worden wat het in de praktijk oplevert, ook voor bestuurders.’
*Dit is het eerste deel van een artikel uit Od 53: Kwaliteit van informatie. Verder lezen? Meld je dan hier aan voor een abonnement of vraag een gratis presentexemplaar op.
De nominaties voor de Od Kwaliteitsawards 2027 zijn nu geopend. Welke organisatie verdient de award in 2027?
