Een open overheid maakt informatie toegankelijk, geeft inwoners inzicht in besluiten en biedt ruimte om mee te doen. Om die uitgangspunten bij alle overheidslagen in concrete acties om te zetten, werken het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK), het Instituut Maatschappelijke Innovatie (IMI) en de maatschappelijke coalitie Over Informatie Gesproken aan de Verklaring voor een open overheid. Zij nodigen overheidsorganisaties en hun bestuurders uit zich aan de verklaring te verbinden.
Ronne de Bruin, beleidsmedewerker openbaarheidsbeleid bij BZK, en Guido Enthoven, oprichter van IMI, waren betrokken bij het opstellen van de Verklaring. Volgens De Bruin kreeg openbaarheid in 2022, mede door de toeslagenaffaire, veel aandacht. Inmiddels verschuift de discussie naar de uitvoeringslasten van de Woo. ‘Maar openbaarheid heeft ook veel waardevolle kanten en kan veel opleveren. We willen de positieve waarden van een open overheid blijven uitdragen.’ De Verklaring gaat volgens haar verder dan de Woo. ‘Het gaat ook over proactieve dienstverlening, bereikbaarheid en zorgen dat mensen kunnen meedoen aan besluitvorming.’
De Verklaring formuleert voor de periode 2027–2030 drie gezamenlijke ambities, met concrete acties waarvan inwoners het resultaat moeten merken. Deelnemende organisaties kunnen daaraan eigen meetbare stappen toevoegen. Voorop staat het proactief openbaar maken van maatschappelijk belangrijke dossiers: vanaf 2027 publiceert iedere deelnemende organisatie jaarlijks ten minste één dossier dat in de belangstelling staat. Enthoven legt uit: ‘Ze kiezen dat mede op basis van wat inwoners, journalisten en maatschappelijke organisaties willen weten. De documenten worden in samenhang gepubliceerd, met een begrijpelijke toelichting op besluiten en afwegingen. Welk dossier belangrijk is, verschilt per organisatie en per bestuurslaag. Dat kan gaan om een rondweg, de inrichting van een plein, een asielzoekerscentrum of windmolens.’ BZK heeft voor zichzelf afgesproken verder te gaan dan het minimum van één dossier per jaar, benadrukt De Bruin. ‘De bestuursraad heeft afgesproken jaarlijks tien betekenisvolle dossiers te publiceren. Een daarvan is de Nederlandse Digitaliseringsstrategie. De belangrijkste achterliggende documenten en overleggen zijn daarbij in een tijdlijn opgenomen. Voor alle duidelijkheid: andere deelnemers hoeven dat aantal niet over te nemen.
Dit is een voorproefje van een artikel uit Publiek Denken Magazine. Lees het volledige artikel op Publiek Denken.
