Beeld: Pixabay
De beperkingen op historische archieven over Suriname uit de periode 1975-1984 moeten worden opgeheven. Dat adviseert het Adviescollege Openbaarheid en Informatiehuishouding (ACOI) aan de minister van Buitenlandse Zaken. Volgens het adviescollege is het maatschappelijk belang van openbaarheid inmiddels groter dan de mogelijke risico’s voor betrokken personen.
De archieven gaan over een roerige periode in de Surinaamse geschiedenis. Na de onafhankelijkheid in 1975 volgden onder meer de Sergeantencoup in 1980 en de Decembermoorden in 1982, waarbij vijftien tegenstanders van het militaire regime werden vermoord. Tot op de dag van vandaag bestaan er veel vragen over deze periode, onder meer over de mogelijke rol van Nederland. Volgens het ACOI dragen de huidige beperkingen op de archieven bij aan speculatie over ‘geheime archieven’ in Den Haag.
In het advies Naar een gedeeld verleden, dat voortkomt uit een motie van Kamerlid Don Ceder, pleit het ACOI voor het wegnemen van juridische en praktische belemmeringen voor inzage. Het adviescollege roept de betrokken bewindspersonen van Buitenlandse Zaken en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap op om de openbaarheidsbeperkingen zo snel mogelijk te beëindigen.
Daarnaast vindt het ACOI dat openbaarheid alleen niet genoeg is. De archieven moeten ook beter toegankelijk worden, in het bijzonder voor mensen in Suriname. Nu zouden zij voor inzage vaak naar het Nationaal Archief in Den Haag moeten reizen. Het adviescollege pleit ervoor om kopieën beschikbaar te maken via de studiezaal van het Nationaal Archief in Suriname. Een deel van het materiaal kan volgens het ACOI online worden gezet. Voor privacygevoelige stukken stelt het college een digitale studiezaal voor.
Ook roept het ACOI de minister van Defensie op om archieven uit dezelfde periode zo snel mogelijk over te brengen naar het Nationaal Archief. Mogelijk bevatten ook deze archieven stukken over Suriname uit de jaren 1975-1984.
Het advies is gebaseerd op bronnenonderzoek in onder meer beperkt openbare dossiers van het ministerie van Buitenlandse Zaken bij het Nationaal Archief. Daarnaast sprak het ACOI met verschillende personen die relevante perspectieven konden geven op de historische context.
Volgens het ACOI zijn er inmiddels geen zwaarwegende belemmeringen meer om de dossiers volledig vrij te geven. Veel direct betrokkenen zijn overleden en het risico dat openbaarmaking personen of hun families in gevaar brengt, is volgens het adviescollege niet langer aan de orde.
