Tekst: Frank de Jooden
Frank de Jooden is onderzoeker lectoraat Digital Business & Society, Hogeschool Windesheim
De afgelopen jaren is informatiehuishouding uitgegroeid tot een thema dat niemand binnen de rijksoverheid nog kan negeren. Niet omdat het een trend is, maar omdat we inmiddels weten wat er misgaat als de informatiebasis wankel is. Ongekend Onrecht liet dat haarscherp zien. Versnipperde informatie, onduidelijk eigenaarschap, systemen die niet met elkaar praten, bleken mede oorzaken van maatschappelijk onrecht.
Sindsdien volgen programma’s, metingen en verbeterplannen elkaar in hoog tempo op. En toch blijft de structurele vooruitgang beperkt. De jaarlijkse N-metingen (dit zijn de jaarlijkse zelfevaluaties waarmee rijksorganisaties hun volwassenheid en voortgang beoordelen op het gebied van informatiehuishouding) geven duidelijke cijfers over het huidige niveau, maar minder richting. Ze laten zien hoe het ervoor staat, maar niet waarom. En niet hoe je concreet verder komt. Vanuit dit gemis is binnen het lectoraat Digital Business & Society van Hogeschool Windesheim, samen met het I-Partnerschap Rijk, een aanvullende methodiek ontwikkeld. Een aanpak die organisaties helpt niet alleen te meten, maar ook te leren en te verbeteren.
Van cijfers naar betekenis
De kern van de aanpak is eenvoudig: combineer de getallen uit de N-meting met de verhalen van mensen die het werk doen. Geen extra vragenlijst, maar interviews. Gesprekken met medewerkers, beleidsmakers, informatiespecialisten en managers. Wat gaat goed, waar schuurt het, waar zit energie? De uitkomsten worden niet weggeschreven in rapporten, maar samengebracht in scorecards, dashboards en roadmaps. Daarmee ontstaat een beeld dat verder gaat dan een soort thermometer: het laat zien waar groei mogelijk is en wat daarvoor nodig is. De gesprekken zijn gestructureerd rond zeven groeifactoren gebaseerd op het deltaplus model van Davenport¹: informatie, organisatie, leiderschap, doelen, professionals, technologie en informatietechnieken. Zo ontstaat er een consistent beeld, met ruimte voor de stand van zaken, ritme en cultuur van elke organisatie.
*Dit artikel verscheen in Od 49: Open overheid in beweging. Meer lezen? Meld je dan hier aan voor een abonnement of vraag een gratis presentexemplaar op.
Od Kennissessie 2026
Tijdens de Od Kennissessie 2026 verzorgt Frank de Jooden een praktische workshop over het meten van de volwassenheid van de informatiehuishouding. Hij neemt je mee in een verdiepende meet- en verbeteraanpak die is ontwikkeld binnen een aanvullend onderzoek bij Rijksorganisaties en in de praktijk is getoetst, in samenwerking met I-Partnerschap en diverse Rijksorganisaties.
De focus ligt op directe toepasbaarheid: met welke minimale input je kunt starten, hoe je een eerste nulmeting compact en werkbaar houdt, en hoe je de uitkomsten vertaalt naar verbeteracties die blijven landen, in plaats van een eenmalige exercitie. Waar relevant blikt Frank vooruit op de doorontwikkeling richting een digitaal kwaliteitsinstrument.
Benieuwd naar de Od Kennissessie en andere workshops?Schrijf je nu in!
