Tekst: Pieter Verbeek
De informatiehuishouding van de rijksoverheid wordt steeds beter, maar de ambitie om eind 2026 overal volwassenheidsniveau 3 te bereiken vraagt nog om aanzienlijke inspanningen. Dat blijkt uit de nieuwste volwassenheidsmeting die het rijksbrede Programma Open Overheid (PROO) begin juni publiceerde. De gemiddelde score van deelnemende rijksorganisaties steeg in 2025 naar 2,6 op een schaal van vier en een groeiend aantal organisaties heeft niveau 3 al wel bereikt.
De volwassenheidsmeting geldt als een belangrijk instrument om de voortgang van de gewenste kwaliteitsverbetering van de informatiehuishouding binnen het Rijk inzichtelijk te maken en is nu voor de vijfde (0-, 1-, 2-, 3-, 4-meting) keer uitgevoerd. Ministeries, uitvoeringsorganisaties, inspecties en adviescolleges beoordelen zichzelf aan de hand van 31 vragen die zijn gebaseerd op de vier actielijnen van het generiek actieplan Open op Orde: professionals, volume en aard van informatie, informatiesystemen en sturing en naleving. De centrale vraag daarbij is: in hoeverre zijn organisaties in staat om informatie duurzaam toegankelijk, betrouwbaar en verantwoord te beheren?
Gelijkmatige groei
Volgens Peter-Jan Nieuwenhuizen, liaison Portfolioteam bij PROO, laat de nieuwste meting een positief beeld zien. ‘We zien een lichte groei bij alle deelnemers, ook voor alle actielijnen. Dit laat zien dat de volwassenheid blijft groeien, maar dat het werk nog niet af is.’ De meting biedt volgens hem niet alleen inzicht in prestaties, maar ook in waar ondersteuning nodig is. Omdat alle deelnemende organisaties dezelfde vragen beantwoorden, ontstaan vergelijkingsmogelijkheden tussen zeer uiteenlopende organisaties. Nieuwenhuizen: ‘Op basis hiervan kunnen we actie ondernemen door uitleg te geven of gedragsverandering te stimuleren, bijvoorbeeld via de ZO-campagne, waarmee we het gesprek over een open overheid willen stimuleren en gedragsverandering realiseren.’
PROO gebruikt de resultaten bovendien om organisaties met elkaar in contact te brengen en met ze in gesprek te gaan over de context. Organisaties die hoog scoren op een bepaald onderdeel delen hun ervaringen met organisaties die daar nog stappen moeten zetten. Ook wordt steeds vaker gewerkt met cocreatieprojecten, zoals sAIdkick en Samen Sterk voor Informatiehuishouding Rijk (SSIR), waarin kennisdeling en gezamenlijke ontwikkeling centraal staan. De Auditdienst Rijk (ADR) heeft daarnaast onlangs sterk aanbevolen de meting expliciet onderwerp van gesprek te maken in de eigen organisatie.
Meer dan een rapportcijfer
Hoewel de gemiddelde score stijgt, waarschuwt Wilma de Groot, programmamanager van het Groeiplan Informatiehuishouding bij de ministeries van Economische Zaken en Klimaat (EZK) en Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN), ervoor om de volwassenheidsmeting niet uitsluitend als rapportcijfer te beschouwen. ‘Een cijfer zegt niet alles. Ook al ben je goed bezig, maar worden bijvoorbeeld generieke voorzieningen niet tijdig opgeleverd, dan kun je gewoon geen 3 scoren. Daarom moeten we ook echt kijken welke argumentatie erbij zit en waarom je een bepaalde score hebt gehaald. Kijk goed naar de context.’
*Dit is het eerste deel van een artikel uit Od 53: Kwaliteit van informatie. Verder lezen? Meld je dan hier aan voor een abonnement of vraag een gratis presentexemplaar op.
