Tekst: Bart Hekkert
Beeld: Shutterstock
Waarom blijft onze informatiehuishouding stroperig, duur en frustrerend? Volgens technologiefilosoof Martijn Aslander kan en moet het anders. Niet met nog een tool of nog een document, maar door radicaal anders naar informatie te kijken. ‘De informatieprofessional begrijpt niet wat informatie is.’
Aslander probeert naar eigen zeggen het paradigma van het document(denken) te doorbreken. ‘Zolang we informatie blijven organiseren rond documenten en tools, blijven we traag, duur en kwetsbaar.’ Zijn alternatief begint bij informatieliquiditeit: informatie die kan stromen tussen personen, gebeurtenissen, locaties en organisaties, vrij van de silo’s van afzonderlijke apps en systemen. Dat vraagt om anders denken en anders modelleren. Niet: e-mail hoort in de mailapp en banktransacties in de bankapp. Wel: e-mail, transacties, lezingen en etentjes zijn allemaal informatie-gebeurtenissen met entiteiten, attributen en relaties. Zodra je die relaties expliciet maakt, ontstaat betekenis en wordt terugvinden, combineren en leren vanzelf sneller.
Aannames in het vakgebied
Redactielid Od Vincent Lageweg aan dat het document nog niet zo slecht is. ‘De emancipatie van de burger is alleen mogelijk door het document. Geen medium is zo effectief om bij elkaar horende informatie geordend massaal te verspreiden, ’zegt hij. ‘Ik ben Vincent enorm dankbaar voor zijn reflectie!,’ aldus Aslander. ‘Zijn argumenten verraden precies het paradigma dat ik probeer te doorbreken. Dat is geen verwijt overigens. Het is een observatie over hoe diep bepaalde aannames in ons vakgebied zijn ingesleten. Waar ik grote moeite mee heb, is het document als opslagformaat.’ Informatie in documenten die verwerkt, doorzocht en gekoppeld moet worden, is simpelweg niet goed te vinden. Aslander: ‘Het memo-Palmen (kritisch intern document van Sandra Palmen, destijds werkzaam bij de Belastingdienst, met waarschuwing over de ernstige structurele problemen rondom de kinderopvangtoeslag, red.) illustreert dit precies. Dat memo lag er al in 2017. Het was opgesteld, opgeslagen en gearchiveerd. Toch duurde het tot een parlementaire enquête voordat het boven water kwam. Als die memo niet in een .docx of .pdf maar in een machineleesbaar bestand als Markdown had gestaan, was het binnen een kwartier gevonden. Niet omdat je een Word-bestand niet kunt doorzoeken, maar omdat je 35 miljoen Word-bestanden niet in bulk kunt doorzoeken. Platte tekst wel. En voor wie denkt dat Markdown er lelijk uitziet: met een klik zet je het om naar een keurig opgemaakte pdf of webpagina.’
*Dit artikel verscheen in Od 50: Einde van het document. Verder lezen? Meld je dan hier aan voor een abonnement of vraag een gratis presentexemplaar op.
